Nieuwe WHO-normen: vooral railverkeer en luchtvaart hinderlijker dan gedacht

Redactie, oktober 2018

Het geluid van rijdende auto’s en treinen, vliegtuigen en windmolens kan schadelijk zijn voor de gezondheid. Bij geluidexperts is dit al langer bekend, en langzaamaan dringt dit besef meer door in de rest van Nederland. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) waarschuwt in een nieuw rapport eveneens dat te veel omgevingsgeluid kan leiden tot chronische stress, hart- en vaatziekten, diabetes en psychische aandoeningen, en lanceert nieuwe richtlijnen om de geluidsniveaus te beperken. Opvallend is dat in het nieuwe rapport railverkeer bij hoge geluidniveaus aanzienlijk hinderlijker is dan wegverkeer. Ook luchtvaart is een bron van gezondheidsschade.

Het vorige rapport van de WHO omtrent geluid dateert al van 1999. Op vraag van de Europese Unie is er nu een update gekomen. Omgevingsgeluid wordt een steeds groter probleem stelt de WHO. Door de groeiende bevolkingsaantallen maken steeds meer mensen steeds meer lawaai. "We schatten dat meer dan 100 miljoen Europeanen getroffen worden door geluidshinder van wegverkeer." De WHO meent dat omgevingsgeluid, na luchtvervuiling, de grootste bedreiging van de omgeving is op de gezondheid van de bevolking. Europa vroeg nadrukkelijk om ook voor windturbines een aanbeveling te geven over het geluidsniveau.

Aanbevolen Grenswaarden

Uit een indicatief onderzoek van RTL blijkt dat in het dichtbevolkte Nederland bij bijna 3 miljoen woningen, er meer dan 55 decibel aan omgevingsgeluid zou zijn. Dat is niet best, omdat in de nieuwe WHO-richtlijnen deze waarde van 55 dB boven elke aanbevolen grenswaarde ligt van geluidsbronnen. Deze grenswaarden worden bepaald op basis het geluidniveau waarbij 10% van de mensen 'ernstig gehinderd' is, en zijn:

  • Wegverkeer: 53 dB Lden en 45 dB Lnight
  • Railverkeer: 54 dB Lden en 44 dB Lnight
  • Luchtvaart: 45 dB Lden en 40 dB Lnight
  • Windturbines: 45 dB Lden, geen Lnight aanbeveling
  • Recreatie: 70 dB LAeq,24H

'Railbonus' verdwijnt

De Nederlandse wetgeving maakt al sinds jaar en dag gebruik van de 'railbonus': geluid van railverkeer is bij een gelijk Lden-geluidniveau minder hinderlijk dan wegverkeer. De normering voor railverkeer is daarom 5 dB minder streng dan voor wegverkeer. Dat blijkt bij lage geluidniveaus, tot ca. 55 dB ook nog zo te zijn. Echter als er meer treinen langskomen en het aantal geluidspieken toeneemt, neemt de hinder erg hard toe. Bij hoge geluidbelastingen is railverkeer dan ook juist hinderlijker dan wegverkeer. Zie de grafieken onderaan dit artikel.

In de conceptstukken van de Omgevingswet die deze maand naar de Tweede Kamer zijn gestuurd, wordt ook nog uitgegaan van de oude 'railbonus'.

Luchtvaart en windturbines

Hinder van luchtvaart wordt in Nederland steeds duidelijker. De WHO adviseert om geluidniveaus te reduceren tot maximaal 45 dB, en 's nachts tot 40 dB. Dat zou betekenten dat een enorm deel van het land rondom Schiphol niet aan deze norm voldoet.

Voor windturbines wordt een streefwaarde van 45 dB gehanteerd. Het advies over deze waarde van de WHO is echter 'conditional', waarbij bij de andere adviezen het advies 'strong' is.

Bronnen:

WHO (met link naar rapport), VRT, RTL